Tag Archive: metil alkol


ALKOLÜN KİMYASI

MONO ALKOLLER

Evet birazda alkolleri kimyasal bileşenlerine göre irdeleyelim.Doymuş hidrokarbonlarlardan türemiş olanların genel formülü CnH2n+1-OH (R-OH) şeklindedir. Bir alkil (R) grubuna bir -OH grubunun
bağlanmasıyla teşekkül etmektedirler. Mono alkoller üç ayrı sınıfta toplanır:

Primer (birincil) alkoller: -OH grubu bir uçtaki karbona bağlı olup bu karbona en az iki H atomu bağlı olur. CH3 -CH2-OH gibi.

Sekonder (ikincil) alkoller: -OH grubu aradaki herhangi bir karbona bağlı olan alkollerdir. -OH grubunun bağlı olduğu karbona bir H atomu bağlı olur. CH3-CHOH-CH3 gibi.

Tersiyer (üçüncül) alkoller: -OH grubu H’sı olmayan karbona bağlıdır. (CH3)3COH gibi. Mono alkollerin adlandırılması Türediği parafinin sonuna ol – eki veya alkilin isminden
sonra “alkol” kelimesi getirilerek adlandırılırlar:
CH3-OH metanol (metilalkol);C2H5-OH etanol (etil alkol)C3H7-OH propanol (propil alkol);C4H9-OH butanol (butil alkol) Dört karbonlu bir alkol primer, sekonder veya tersiyer olabilir. Farkı belirtebilmek için ol-ekinden önce -OH grubunun bağlı olduğu karbonun numarası söylenmelidir:

CH3-CH2-CH2-CH2-OH Butan-l-ol (primer)

CH3-CH2-CHOH-CH3 Butan-2-ol (sekonder)

Önemli mono alkoller:

Metil alkol (Metanol, Karbinol): CH3OH

Elde edilişi: Metanol ilk defa 1661’de odunun kuru kuruya damıtılmasıyla elde edildi. Damıtma ürününde % 1,5-3 metanol, % 10 asetik asit,% 0,5 aseton ve başkaları bulunmaktadır. Endüstride, karbonmonoksit ile hidrojenin reaksiyonundan elde edilir.

Bu metodla saf metanol elde edilirse de sıcaklığın 30-40 derece yükselmesi halinde n- propanol ve izobutanol teşekkül edebilir

Özellikleri : Saf metanol 64,6 derecede kaynayan akışkan bir sıvı olup, parlak olmayan mavimsi bir alevle yanar. Bütün organik çözücülerde her oranda çözünür. Fraksiyonlu destilasyonla sulu çözeltisinden %
99’luk bir saflıkta elde edilir. Susuz (mutlak) metanol elde etmek için Mg
kullanılır:

2 CH3OH + Mg → (CH3O)2Mg + H2

(CH3O)2Mg + H2O → 2C H3OH + MgO

Çok az miktardaki metanol canlı organizma için zehirdir.Kalıcı yaralar, bozukluklar meydana getirir. Örneğin 25 gram metanol içilirse gözler kör olur.

Kullanılışı: Endüstride çözücü ve motor yakıtlarının bir bileşeni olarak geniş çapta kullanılır. Formaldehit ve anilin boyalarının elde edilişinde kullanılır. Ayrıca metillendirme vasıtası olarak organik sentezlerde ve alkolün içilmezliğini sağlamada yaygın olarak kullanılır.

Etil alkol (Etanol) C2H5OH

vücutta metabolize olabilen tek alkol türüdür. Ayrıca Metil Alkol zehirlenmelerinde panzehir olarak kullanılır.(Metil alkol alkolu metabolize eden enzimleri meşgul ederek bu süre içinde Metil alkolun vücuttan
uzaklaşmasını sağlar. çünkü Vücuda asıl zehirli olup atılamayan ürün Metil Alkol değil vücutta Metil Alkolden oluşan Formaldehid oysa Etil alkolden oluşan Asetaldehid vücuttaki Aldehid dehidrogenaz enzimi tarafından metabolize edilip atılır.) Sanayide yaygın kullanışı varır ayrıca ilk arabalar da Etil alkol ile çalışıyorlardı. Sanayideki Etil Alkolun üretimi Etan gazının Sulfrik asit eşliğinde (Katalizor olarak) suyun içinde çözülmesiyledir.

CH2=CH2+H2O → CH3-CH2-OH

Propil alkoller (Propanoller): C3H7OH İki tane yapı izomeri vardır; n-propanol ve izopropanol.
n-propanol, CH3-CH2-CH2-OH hoş kokulu, renksiz, 97.2 derecede kaynayan bir sıvıdır. Metanol sentezi yanında bir yan ürün olarak ve füzel yağı içinde bulunur. Ticari olarak oxo prosesi denilen işlemle hazırlanır. İzopropanol,(CH3)2-CH-OH, 82.4 derecede kaynayan renksiz bir sıvıdır. Asetonun katalitik
hidrojenasyonu ile elde edilebilir:

Ticari olarak propenin sülfürik asit içinde tutulması ve bunu müteakip meydana gelen esterin hidrolizi ile elde edilir.

Propanol ve izopropanol çözücü olarak sık kullanılır. .

POLİ ALKOLLER

Bu sınıf bileşikleri temsil eden en basit örnekler,
dihidrik alkol (etilen glikol), trihidrik alkol (gliserin) ve tetrahidrik alkol
(eritritol)dür:

CH2OH-CH2OH (Etilen glikol)

CH2OH-CHOH-CH2-OH (Gliserin)

CH2OH-CHOH-CHOH-CH2OH (Eritritol)

Bu bileşiklerin hidroksil grubu arttıkça eter ve alkoldeki çözünürlükleri artar. Polialkollerin bazısı kıymetli tabii ürünlerin birer bileşenidir. Mesela gliserin yağlarda bulunur. Daha yüksek polialkoller mesela pentiol ve hexitoller karbonhidratlar kimyasında önemli yer tutar.

Etilen glikol :

Elde edilişi: Mono alkollere benzer olarak 1, 2 dihalojen alkanlardan sulu potasyum hidroksit veya alkol metal karbonat yardımıyla hidrolizle elde edilebilir. Misal 1, 2 – dibromoetan etilenglikol verir. Etilen glikol endüstriyel olarak etilenden aşağıdaki metotlarla elde edilir.

Etilen, klorlu sudan geçirilir. Meydana gelen etilen
klorohidrin sodyum bikarbonat sulu çözeltisiyle hidroliz edilir.

Etilenoksidin soğuk, sulandırılmış hidroklorik asitle
muamalesiyle elde edilir.

Özellikleri: Etilenglikol renksiz, kaynama noktası 198 derece olan vizkoz (kıvamlı) tatlımsı bir yağdır. Su ve alkolde her oranda karışır, 1, 2 – glikollerin kimyasal özellikleri mono alkollerinkine benzer. Etilen glikolün biraz derişik sülfürik asitle veya derişik fosforik asitle ısıtılmasıyla kıymetli bir çözücü olan dioksan elde edilir.

Kullanılışı: Etilen glikol, onun monometil eteri, monoetil eteri ve dioksan kıymetli çözücüdürler. (Misal, vernikler ve selüloz asetatlar için.) Etilen glikol antifriz olarak, gliserin yerine sık sık kullanılır.

GLİSERİN

Poli alkollerin en önemlisi ve hemen hemen hayvani ve nebati yağların tamamında görülen gliseridlerin bir bileşenidir. İlk olarak zeytin yağının hidroliz ürünü olarak keşfedildi. (1779).

Elde edilişi: Yağların sülfürik asit veya sodyum hidroksitle hidrolizi ile,

Alkolik fermantasyonda bir yan ürün olarak,

Sentetik olarak, tabi gazın kraking (termik parçalanma) ürünlerinden propilen başlangıç materyali alınarak,

Allil alkolün hidrojen peroksitle WO3 katalizörlüğünde hidroksillenmesiyle elde edilir.

Özellikleri: Gliserin tatlımsı ağdalı, K.N. 290 derece olan renksiz bir sıvıdır. Su ve alkollerde her oranda karışır fakat eterde hemen hemen hiç çözünmez. Susuz gliserin şiddetli bir şekilde soğutulduğunda
kristallenir. (E.N. 18 °C). Üçlü bir alkolün göstermesi beklenilen kimyasal davranışı gösterir. Gliserinin hafif oksitlenmesi sonucu hem birincil hem de ikincil OH grupları gliseraldehit ve dihidroksi aseton teşkil edecek şekilde değişirler.

kullanım alanları: Gliserin yaygın bir ticari uygulama alanı bulmuştur. Ecza endüstrisinde merhem, diş macunu imalatında ve kozmetikte kullanılır. Kumaş dokumada bir amil olarak ve tütün endüstrisinde son mamülün nemini muhafaza edici olarak kullanılır. Gaz saati ve araba radyatörlerinde sulu çözelti içinde bir antifriz olarak kullanılıp bir fren sıvısı olarak bilinmektedir. Daktilo şeritlerinde higroskop olarak kullanılır.

Gliserin, gliserolün eczacılıkta kullanılan tıbbi biçimidir. Hafif tatlı ve yoğun bir sıvıdır.

Gliserin bir şeker alkolüdür ve içerdiği hidrofilik alkolik hidroksil grupları suda kolayca erimesini sağlar. Renksiz ve kokusuzdur.Kaynama noktası yüksektir.

Nemlendirme özelliği sayesinde özellikle kişisel bakım ürünlerinde ve aynı zamanda bir çok farklı sektörde kullanımı oldukça yaygındır. Hacminin 4 katı kadar su absorbe edebilir.Ayrıca E 422 koduyla gıda katkı maddesi olarak da kullanılır.

1889 yılına kadar daha çok mum yapımında kullanılan gliserin, bu yılda sabun yapımı sırasında geri alımının keşfedilmesiyle beraber, sabun yapımının vazgeçilmez girdilerinden biri olmuştur.

Doğal ve petrokimyasal yollardan elde edilebilen gliserin, hayvansal ve bitkisel yağlarda bulunur.

Sentetik gliserin birçok işlem sürecinden geçtikten sonra, istenilen konsantrasyon ve yüksek ürün kalitesine sahip olacak şekilde üretilir. Gliserol aynı zamanda biyodizel üretiminin de bir yan ürünüdür.

Amerika Birleşik Devletleri’nde yıllık gliserin üretimi 350,000 tonu bulmaktadır. Avrupa için ise bu sayı yaklaşık 600,000 tondur.

Kullanım Alanları:

Gliserinin bugün bilinen yaklaşık 1500 kullanımından başlıcaları şöyledir:

•Gıda ve içeceklerde nem tutucu, çözücü ve tatlandırıcı olarak kullanılır ve gıdaların korunmasına yardımcı olur.

•Dondurmada yapıyı düzeltir.

•Düşük yağlı gıdalarda dolgunlaştırıcı, likörlerde kalınlaştırıcı olarak kullanılır.

•Şeker yerine kullanılmaktadır. Tatlılık oranı sukrozun %60’ına denk gelmektedir, kalorisi sofra şekerininkine denktir, ancak kandaki şeker seviyesini yükseltmez.

•Öksürük şuruplarında kullanılır.

•Şeker hastalığında dıştan deriye uygulanan merhemlerde bulunur.

•Kabızlıkta fitil olarak kullanılır.

•Kişisel bakım ürünlerinde çözücü ve yağlayıcı olarak kullanılır. Çoğu diş macunu, ağız gargaraları, cilt bakım ürünleri, traş kremleri, saç bakım ürünleri gliserin içerir.

•Sabunculukta ikinci madde olarak kullanılır.

•Mum yapımında kullanılır.

•Nargile tütünlerinde nem tutucu olarak kullanılır.

•Gliserin, glukojenik etkisi nedeniyle sığırların ketozisinde etkin bir sağıtım aracıdır. Ketoziste ilk gün, iki kez 225 gr, sonra günde bir kez 115 gr dozda ve oral yolla verilir.

•Hayvanlarda çoğu farmasötik şekiller için uygun bir taşıt olan gliserin rektal yolla lavman veya süppozituvar şeklinde kullanıldığında bağırsak kontraksiyonlarını arttırarak, sürgüt etki oluşturur. Bu amaçla 25–30 gr gliserin 250–500 ml su ile karıştırılarak lavman şeklinde kullanılır.

•Mürekkep gibi zor lekelerin kurumasını önlemekte ve lekeyi çıkarmakta gliserinden faydalanılır.

•Dinamit yapımında kullanılır.

•Donmayı geciktirici özelliğe sahiptir.

Alkoller kimyasal olarak hidroksil
grubu içeren hidrokarbonlardır. Birçok alkol çesidi bulunmaktadır. Bunlardan
ikisi,etilalkol (etanol) ve metilalkol (metanol), en basit ve birçok
yerdekullanımı en yaygın olan alkollerdir.

Alkollü içkilerde bulunan etilalkol, üzüm, arpa, erik,
şeker kamışı v.b. birçok şekerli bitkiden elde edilir. Etil alkol, genelde bu
besinlerdeki şekerin mayalar ilefermentasyonu ve diger yöntemlerle oluşur.
Alkol yüzdeleri birada 4-8, şarapta 9-12, rakı, votka, viski, cin ve rom gibi içkilerde;
ise 40-45olarak bulunur. İçkilerle alınan alkol hızla kana karışarak
vücüdun diğer kısımlarına yayılır, bunun %20’si mideden, geri kalan kısmı
iseince bağırsaklardan emilir. Alınan alkolün %90 kadarı karaciğerde
yıkımauğrarken, diger kısmın çoğu da solunum, terleme ve idrar yoluyladeğişime
uğramadan vücuttan atılır, bu uzun bir zaman alir. Dolayısıyla kahve içimi,
vücut egzersizleri gibi yolların, alkolün vücuttaki etkisüresini kısalttığı
düşüncesi pek doğru değildir.

Geçmişte alkolün “yaşam iksiri “olduğuna ve yaşamı uzattığına
inanılırdı. Ancak zaman geçtikçe bu inanışın doğru olmadığı kanıtlandı.

Alkol merkezi sinir sistemini baskılayarak sakinleştirir ve bilinç durumunu da
değiştirir. Çok fazla içildiğinde alkol öldücü bir zehir olabilir. Alkol, bir
gram yağın içerdiği kaloriden biraz daha az kalori içerdiğinden teknik olarak
bir besin maddesidir.

Ne yazıkki milyonlarca insan aşırı miktarlarda alkol tüketmektedir.lnsanların
büyük çoğunluğu genç yaştan başlayarak alkol kullanmaktadır. Bu insanların bir
bölümünün alkolizm tedavisi görüyor olması da olayın acı tarafıdır.

Alkolizm önemli bir sosyal.ekonomik ve halk sağlığı sorunudur. Alkol nedeniyle
oluşan üretim kaybı ve sağlık harcamaları milyarlarca lira tutmaktadır.
Kazalara bağlı ölümlerin,intiharların ve cinayetlerin yarısından fazlası ve
trafik kazalarına bağlı ölümlerin yarısından biraz daha azı alkolle
ilişkilidir. Alkole bağlı iş kazaları, yaralanma ve hastalıklar nedeniyle
oluşan iş günü kayıpları, mali kayıpların doğrudan görünmeyen bölümüdür.

Vücudunuz alkolde bulunan kalorilerin çoğunu enerji olarak
kullanır veya yağ dokusuna çevirir.

Alkollü içeceklerin içindeki kaloriyi hesaplamak için önce etiketini okuyun.
Eğer içeceğiniz votka veya viski gibi damıtık bir içkiyse alkol derecesi
(proof) kaçtır? Eğer şarap ise alkol yüzdesi kaçtır?

Alkol derecesi 100 (100 Proof) olan bir içki yüzde 50 alkol içerir. “Alkol Okumaya devam et

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.